پستهها دارای انواع مختلفی هستند که بر اساس شکل ظاهری، اندازه، زمان برداشت، و محل کشت تقسیمبندی میشوند. در ایران (بزرگترین مرکز تنوع ژنتیکی پسته جهان)، تنوع بسیار زیادی از پسته وجود دارد. در ادامه انواع مهم پسته را از نظر بازاری، صادراتی و کشاورزی توضیح میدهم:
—
🔶 ۱. انواع معروف پسته ایرانی
🟢 ۱. پسته فندقی
ویژگیها: کوچک، گرد، با انس پایین (یعنی تعداد بیشتری در هر ۱۰۰ گرم جا میگیرد)
مزایا: برای صادرات بسیار مناسب است (چین، هند)
میزان تولید: یکی از پرمحصولترین ارقام
طعم: خوب و مطلوب
🟢 ۲. پسته کلهقوچی
ویژگیها: درشت، گرد، ظاهر لوکس
انس پایینتر (درشتتر از فندقی)
بازار: داخلی و صادراتی (کشورهای عربی)
عیب: حساس به کمآبی و گرما
🟢 ۳. پسته احمد آقایی
ویژگیها: کشیده، درشت، بسیار محبوب در بازار داخلی و خارجی (بخصوص هند و اروپا)
طعم و رنگ خوب، مغز قرمز مایل به صورتی
بازار: بسیار مناسب برای آجیل لوکس و صادرات
🟢 ۴. پسته اکبری
ویژگیها: کشیدهترین و درشتترین نوع پسته ایرانی (ظاهری بسیار لوکس)
گرانترین نوع پسته
مغز درشت، پوسته نازک
بازار: صادرات خاص به امارات، قطر، کویت، اروپا
—
🔶 ۲. انواع دیگر پسته ایرانی (کمتر شناختهشده اما مهم)
نام ویژگیها کاربرد
پسته رضوی بومی خراسان بازار داخلی
پسته شاهپسند طعم عالی، اما حساس به بیماری آجیل و تازهخوری
پسته زودرس برداشت زودتر از بقیه مناسب برای مناطق سردسیر
پسته سفید پستهای مغز سبز و پوست روشن صنایع شیرینیپزی
—
🔶 ۳. دستهبندیهای دیگر پسته
✔️ بر اساس شکل ظاهری:
گرد: فندقی، کلهقوچی
کشیده: احمد آقایی، اکبری
✔️ بر اساس نوع خندانی:
خندان طبیعی: بهطور طبیعی دهان پسته باز شده (بیشتر مورد پسند بازار)
خندان آبخندان: با عملیات مکانیکی یا آبی باز شده (قیمت پایینتر دارد)
✔️ بر اساس انس:
“انس” یعنی تعداد پسته در یک انس (حدود ۱۴۲ گرم).
پسته ۲۶-۲۸: بسیار درشت (مثلاً اکبری)
پسته ۳۰-۳۲ یا ۳۲-۳۴: متوسط (احمد آقایی)
پسته ۳۸-۴۰ یا بالاتر: ریز (فندقی)
—
🔶 ۴. انواع پسته خارجی
🇺🇸 آمریکا (کالیفرنیا)
پسته با مغز بزرگ، پوسته روشن، بسیار یکنواخت.
ارقام معروف: Kerman (پسته کرمان، منشأ ایرانی دارد!)
تولید صنعتی و بسیار مکانیزه
🇹🇷 ترکیه (Antepfıstığı)
پسته ریز و بسیار خوشطعم، بیشتر برای باقلوا
بازار داخلی ترکیه بسیار به آن وابسته است.
🇦🇫 افغانستان
پسته کوهی (خودرو)، با طعم قوی و مغز سبز، بیشتر صادرات به پاکستان و هند
—
🔶 ۵. پسته کوهی (وحشی)
بومی مناطق کوهستانی ایران، افغانستان، پاکستان
درختان خودرو و بدون آبیاری
بسیار مقاوم به خشکی
مغز کم ولی با ارزش، سبزتر و گرانتر
بیشتر در صنایع دارویی یا روغنگیری استفاده میشود